Distributiebonnen in de Tweede Wereldoorlog en erna

“Alles op de bon!”

Ik kwam laatst een schriftje tegen waarin een verslag stond over de 2de wereldoorlog die ik als 9/10 jarige gemaakt had. Mijn broertje en ik hadden allebei nog een distributie stamkaart waarmee we bonnen kregen om eerste levensbehoeften te kunnen kopen. Zie foto’s hieronder.

Met die inprenting kun je je voorstellen hoe de consumptiemaatschappij van tegenwoordig daar schril tegenover staat.

Ik herinner me de verhalen van mijn moeder in de hongerwinter. hongerwinter
Om te overleven moest ze bloembollen eten, waar ze verschrikkelijke maagkrampen van kreeg.

Ze had een keer op een of andere manier wat chocola gekregen. Dat verstopte ze en nam er dan soms een heel klein stukje van, tot op een gegeven moment het plotseling weg was. Iemand had het ingepikt.
Niet meer voor te stellen in het huidige aanbod waar ook ik een heel pak koekjes erdoorheen kan jagen.
Mijn opa van vaders kant was portier in de meelfabriek in Leiden en heel soms mocht mijn moeder daar dan een wit boterhammetje komen eten.

pa in dienstMijn vader had een administratieve taak in dienst.
Hij was ontzettend goed met cijfertjes.
Gelukkig heeft hij niet hoeven vechten.pa in dienst

Ik bespaar je de summiere teksten van het projectje op één bladzijde na, (helemaal onderaan waar je kunt zien wat een perfect handschrift ik had. 😉

De meeste info over de distributie kaarten heb ik van https://oorlogsleven.jimdo.com

Distributie "Alles op de bon!"

Distributie Bonnen

Om ervoor te zorgen dat iedereen tijdens deze tijden van gebrek toch aan grondstoffen en voedsel kan komen en om hamsteren en speculeren tegen te gaan, ging de overheid al in 1939 over tot de verstrekking van distributiebonnen.


bon voor damesschoenen
Zowel in de Eerste Wereldoorlog als in de Tweede Wereldoorlog bestond in Nederland distributie, waarbij allerlei voedingsmiddelen en goederen “op de bon” waren.

Ook ná de Tweede Wereldoorlog was nog een aantal jaren distributie nodig van schaarse artikelen. Om aan distributiebonnen te komen moest men eerst in het bezit komen van de distributiestamkaart. Wanneer men deze bonnen had verkregen, kon men op aangekondigde tijden de winkel bezoeken om deze producten te kopen. Deze tijden werden via de krant bekend gemaakt. Omdat iedereen op het zelfde moment zijn bonnen moest inleveren, stonden voor de winkels lange rijen. Men had geld en distributiebonnen nodig, had men wel geld maar geen bonnen, dan kon je niets kopen.

bon voor 2 dekentjesTot in de jaren 50 bleven veel goederen slechts op de bon verkrijgbaar en koffie was in 1952 het laatste wat op de bon was.

De distributiestamkaart

Op de Stamkaart kon iedere maand een distributiekaart worden opgehaald bij het distributiekantoor. Deze kaart kwam in het najaar van 1939 in gebruik, maar raakte al spoedig vol, daarom werd de stamkaart voorzien van inlegvellen. 

De tweede distributiestamkaart

Hier zie je mijn distributie stamkaart waarmee mijn moeder distributiebonnen voor mij kon krijgen, waarmee ze weer de noodzakelijke levensmiddelen kon kopen.

Distributiekaart

En dit is de binnenkant van de  distributiestamkaart van mijn broer die in december 1948 geboren was.

Distributiekaart

In het begin van 1944 kwam door vervalsingen en diefstallen uit distributiekantoren zoveel valse persoonsbewijzen, distributiekaarten en andere papieren in omloop dat de registratie van de Duitsers vrijwel waardeloos was geworden. Dat beseften ook de Duitsers, reden dat er een nieuwe distributiestamkaart werd ingevoerd, De nieuwe stamkaart zou alleen geldig zijn in het eigen district, dus de woonplaats die officieel op het persoonsbewijs stond aangegeven. De stamkaart moest door ieder persoonlijk in zijn woonplaats worden opgehaald. Op het persoonsbewijs werd dan een zegel geplakt, waarvan het nummer correspondeerde met dat op de nieuwe stamkaart, elke gemeenten had een eigen nummer. Bij de uitreiking hielden Duitsers en NSB’ers toezicht. Lange registers van gezochte personen waren er aanwezig. Wie toch ging liep in de val.

bon voor matrasjeDe paniek van het verzet duurde niet lang, al op 25 januari 1944 werd de kluis van het gemeentehuis in Tilburg gekraakt. De buit 6000 zegeltjes met het woord Tilburg en 99.000 blanco stam kaarten. De laatste konden, na afstempeling, dienen voor iedere willekeurige gemeente. Op 17 mei 1944 leverde de overval bij drukkerij Hoitsema in Groningen nog een 133.450 zegeltjes op. Toen de uitreiking van de tweede distributiestamkaart in juni 1944 was afgerond waren er al voldoende zegeltjes ‘gestolen’.

 

Distributiedienst

 

In deze galerij zie je gedeelten uit mijn oorlogs projectje. De letters zijn helemaal verbleekt, dat wel.

tweede distributiekaart
De distributie stamkaarten van mijn grootouders.
In deze tijd van zoveel geweld overal in de wereld ben ik zo ontzettend dankbaar voor mijn vrijheid.
Wat is jouw connectie met de tweede wereldoorlog?
Zou het fijn vinden om daarover te lezen, in je reactie hieronder.

Passie voor de mandala en voor vitaal ouder worden,
Liefdevolle Reiki practitioner,
Creatief ondernemer
Moeder, oma, vriendin, coach.